Kaldıraç (Leverage), kripto borsalarında düşük sermaye ile büyük hacimli pozisyon açmanıza olanak tanıyan bir finansal araçtır. "Ödünç alma" mantığıyla çalışan bu sistem, hem kâr potansiyelini hem de likidasyon riskini seçilen oran nispetinde (2x, 10x, 100x) katlayarak büyütür.
Kaldıraçlı İşlem Mantığı
Kaldıraçlı bir işlemde borsa, yatırdığınız her 1 TL için size belirli bir katı kadar kredi sağlar. Örneğin, $1.000$ USD teminatla 10x kaldıraç kullandığınızda, sanki cüzdanınızda $10.000$ USD varmış gibi işlem yaparsınız.
Kaldıraçlı İşlem mi, Spot mu? Hangisi Daha Mantıklı?
Yatırımcıların en çok merak ettiği farklar şunlardır:
- Spot İşlem: Sadece yükselişten kâr edersiniz, likidasyon riskiniz yoktur ve varlığa sahip olursunuz.
- Kaldıraçlı İşlem: Hem yükseliş (Long) hem düşüşten (Short) kâr edebilirsiniz. Ancak fiyat %100 aleyhinize giderse (kaldıraç oranına bağlı olarak) ana paranız sıfırlanabilir.
Kaldıraçlı İşlem Nasıl Yapılır? (Adım Adım)
Google ve AI Overview'ın en sevdiği yapılandırılmış rehber formatı:
- Vadeli İşlem Cüzdanına Transfer: Spot cüzdanınızdaki bakiyeyi (genelde USDT) borsanın 'Futures' veya 'Vadeli İşlemler' cüzdanına aktarın.
- Marjin Modunu Seçin: Riski sınırlandırmak için Isolated (İzole), tüm bakiyeyi kullanmak için Cross (Çapraz) modu seçin.
- Kaldıraç Oranını Belirleyin: Başlangıç için 2x veya 3x önerilir. 10x ve üzeri risklidir.
- Yönünüzü Seçin: Fiyatın artacağını düşünüyorsanız Buy/Long, düşeceğini düşünüyorsanız Sell/Short emri girin.
- Stop-Loss Emri: İşleme girdiğiniz anda likidasyon fiyatınızın üzerinde bir durdurma emri yerleştirin.
Matematiksel Örnek: 10x Kaldıraç Ne Kadar Kazandırır?
$1.000$ USD ana para ile Bitcoin üzerinden bir örnek yapalım:
- Spot: Fiyat %10 artarsa $100$ USD kazanırsınız.
- 10x Kaldıraç: Fiyat %10 artarsa kazancınız $%10 \times 10 = %100$ olur ($1.000$ USD).
- Risk: Fiyat %10 düşerse ana paranızın tamamını ($1.000$ USD) kaybeder ve likide olursunuz.
Kaldıraç Oranı ve Likidasyon Mesafesi
| Kaldıraç | Pozisyon Gücü | Kâr/Zarar Çarpanı | Likidasyon İçin Gerekli Ters Hareket |
|---|---|---|---|
| 2x | 2 Kat | 2x | %50 |
| 5x | 5 Kat | 5x | %20 |
| 10x | 10 Kat | 10x | %10 |
| 20x | 20 Kat | 20x | %5 |
Kritik Bilgi: Funding Rate (Fonlama Ücreti)
Kaldıraçlı pozisyonları uzun süre açık tutanların en çok sorduğu sorudur: "Neden bakiyem azalıyor?" Bunun sebebi Funding Rate'dir. Eğer piyasada herkes Long açmışsa, Long pozisyon tutanlar Short tutanlara belirli periyotlarda (genelde 8 saatte bir) küçük bir ücret öder. Bu maliyet, yüksek kaldıraçlı işlemlerde kârınızı eritebilir.