Bitstamp, 2011’de kurulan ve bugün Robinhood grubuna bağlı olarak faaliyet gösteren merkezi bir kripto para borsasıdır. Bitcoin ve altcoin alım satımı, kripto transferleri ve uygun hesaplarda banka üzerinden para yatırma ve çekme hizmetleri sunar. Robinhood, Bitstamp’i satın alma işlemini 2 Haziran 2025’te tamamlamıştır.
Bitstamp kullanırken hesabın hangi şirkete bağlı olduğu ve işlemin hangi uygulamadan yapıldığı önemlidir. Bitstamp Pro’daki emir defteri işlemleri, hızlı alım ekranı ve Robinhood üzerinden sunulan hizmetler farklı ücret ve kullanım koşullarına sahip olabilir. Aynı şekilde bir ülkede uygulamanın indirilebilmesi, bütün ürünlerin o ülkede kullanılabileceğini göstermez.
Bitstamp Hangi Ülkenin Borsası, Sahibi Kim?
Bitstamp, Slovenya’da Nejc Kodrič ve Damijan Merlak tarafından kurulan, zamanla farklı ülkelerde şirketler oluşturarak büyüyen bir borsadır. Günümüzde sahibi Robinhood Markets’tır. Avrupa Ekonomik Alanı’ndaki kripto hizmetlerinde Lüksemburg merkezli Bitstamp Europe S.A. öne çıkar; diğer bölgelerde farklı grup şirketleri hizmet verir.
Bu yapı nedeniyle Bitstamp’i yalnızca “İngiliz borsası” veya “Lüksemburg borsası” olarak tanımlamak eksik kalır. Hesabınıza hizmet veren kuruluşu profilinizdeki My Information bölümünden görebilirsiniz. Hesap sözleşmesi, ücretler ve başvuru yolları değerlendirilirken bu şirket esas alınmalıdır.
Bitstamp Kapandı Mı, Robinhood’a Mı Geçiyor?
Bitstamp kapanmadı. Bitstamp Europe S.A. bünyesindeki belirli bireysel müşterilerin hesaplarını Robinhood uygulamasından yönetmesine yönelik kademeli bir geçiş yürütülüyor. Bu süreç, Avrupa Ekonomik Alanı ve İsviçre’deki uygun müşterileri kapsıyor; bütün Bitstamp hesaplarının aynı anda taşındığı anlamına gelmiyor.
İlk kullanıcı grubunun bağlantı süreci 15 Ekim 2026’da başladı. Bu grupta 14 Kasım 2026 sonrasında mevcut Bitstamp arayüzünün yalnızca görüntüleme amacıyla kullanılacağı, işlemlerin Robinhood uygulamasından sürdürüleceği açıklandı. Müşterinin sözleşme yaptığı kripto hizmet sağlayıcısı Bitstamp Europe S.A. olarak kalıyor. Kurumsal müşteriler bu bireysel hesap geçişinin dışında tutuluyor.
Bitstamp Hesabı Robinhood Uygulamasına Nasıl Bağlanır?
Bağlantı işlemi, uygun kullanıcıya Bitstamp uygulamasında gösterilen yönlendirmeden başlatılır. Kullanıcı, Bitstamp hesabına bağlı e-posta adresiyle Robinhood kayıt veya hesap eşleştirme adımlarını tamamlar. Kimlik bilgilerinin güncel olması ve Robinhood’un uygunluk kontrollerinin karşılanması gerekir.
Bağlantı için ayrıca bir kripto adresine para gönderilmez. Desteklenen varlıklar yeni arayüzden erişilebilir hâle gelir; bekleyen emirler iptal edilebilir. Düzenli alım ve bağlı ödeme yöntemleri gibi bazı ayarların yeniden kurulması gerekebilir.
Robinhood’a Geçemeyen Kullanıcıların Bakiyelerine Ne Olacak?
Robinhood’un hizmet vermediği bir konumda bulunan ve geçişten etkilenen kullanıcılar, hesaplarını bağlayamayabilir. Bu durumda kripto varlıkların dış cüzdana gönderilmesi veya nakit bakiyenin çekilmesi gerekir. Hesap, yalnızca mevcut varlıkları satmaya ve çekmeye izin veren bir duruma alınabilir.
Robinhood tarafından desteklenmeyen varlıklar için de Bitstamp tarafında satış veya çekim imkânı sunulabilir. Kullanıcının kendi hesabına iletilen bildirimdeki süre ve seçenekler belirleyicidir.
Bitstamp Türkiye’den Kullanılabilir Mi?
Türkiye, Bitstamp’in mobil uygulama ve kartla kripto alımı için yayımladığı desteklenen ülkeler arasında bulunuyor. Ancak hesap açılışı, alım satım ve ödeme seçenekleri; kimlik doğrulamasına, ikamet bilgilerine ve hesaba uygulanan bölgesel koşullara bağlıdır.
Türkiye’deki bir kullanıcının, Bitstamp Europe müşterileri için duyurulan Robinhood geçişine otomatik olarak dâhil olduğu varsayılmamalıdır. Önce hesabın bağlı olduğu şirket ve hesap içindeki bildirimler kontrol edilmelidir.
Uygulamada alım veya satım düğmesinin görünmemesi de her zaman hesabın tamamen kapatıldığı anlamına gelmez. Bitstamp, bazı bölgelerde uygulama içindeki işlem seçeneklerini sınırlandırırken web platformunda farklı erişim koşulları uygulayabiliyor.
Bitstamp’in Türkiye’de SPK İzni Var Mı?
Bitstamp, SPK’nın yayımladığı Faaliyette Bulunanlar Listesi’nde yer almıyor. Bu nedenle borsayı Türkiye’de SPK tarafından yetkilendirilmiş yerel bir kripto varlık hizmet sağlayıcısı olarak tanıtmak doğru olmaz. Yurt dışındaki lisans ve kayıtlar, Türkiye’de verilmiş faaliyet izni yerine geçmez.
SPK ayrıca kendi geçici listesinde bulunmanın dahi tek başına yetkilendirme anlamına gelmediğini açıklıyor.
Bitstamp Güvenilir Mi?
Bitstamp, uzun faaliyet geçmişi ve farklı ülkelerdeki düzenlemelere tabi şirketleriyle değerlendirilebilecek bir borsadır; buna rağmen varlıkların saklanması ve çekilmesi konusunda platforma bağımlılık devam eder. Bir ülkedeki yetkilendirme, her müşteriye aynı korumaların sağlandığı veya bütün kayıpların karşılanacağı anlamına gelmez.
Platform, kripto varlıkların büyük bölümünü çevrimdışı cüzdanlarda tuttuğunu ve sıcak cüzdanlarında çoklu imza teknolojisi kullandığını belirtiyor. Kullanıcı tarafında ise iki aşamalı doğrulama, güvenli e-posta hesabı ve çekim adreslerinin kontrolü önem taşıyor.
Borsanın güvenliğiyle satın alınan varlığın riski ayrı ele alınmalıdır. Hesap sorunsuz çalışırken de bir kripto paranın fiyatı düşebilir veya düşük likidite nedeniyle beklenenden kötü fiyattan satış yapılabilir.
Bitstamp Daha Önce Hacklendi Mi?
Evet. Bitstamp, Ocak 2015’te sıcak cüzdanını etkileyen bir güvenlik saldırısı yaşadı. Olayın ardından hizmetler geçici olarak durduruldu; altyapı yeniden kurularak platform tekrar açıldı. Borsa, askıya alma öncesindeki müşteri Bitcoin bakiyelerini karşılayacağını açıkladı.
Bu olay, Bitstamp’in güvenlik geçmişi anlatılırken atlanmamalıdır. Sonradan alınan önlemler değerlendirmeye katkı sağlar; gelecekte saldırı veya erişim sorunu yaşanmayacağına ilişkin garanti oluşturmaz.
Bitstamp Hesabı Nasıl Açılır, Kimlik Doğrulaması Zorunlu Mu?
Bitstamp hesabı, kayıt formu doldurulup e-posta doğrulaması tamamlandıktan sonra kişisel hesap doğrulamasına geçilerek açılır. Para yatırma ve işlem hizmetlerini kullanabilmek için kimlik incelemesinin tamamlanması gerekir. Bireysel hesaplar kişisel kullanım içindir; banka transferlerinde hesap sahibinin adıyla banka hesabındaki adın uyuşması beklenir.
Başvuruda ikamet ülkesi ve kişisel bilgiler doğru girilmelidir. Daha sonra farklı bir ülkede yaşamaya başlanması, hizmet veren şirketin ve kullanılabilen ürünlerin yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir.
Bitstamp Kimlik Ve Adres Doğrulaması İçin Hangi Belgeleri İstiyor?
Bitstamp, geçerli kimlik belgesinin net görüntüsünü ve ikamet adresini gösteren belgeyi ister. Kimlik için pasaport, ulusal kimlik kartı veya uygun sürücü belgesi; adres için banka hesap özeti, fatura ya da kamu kurumu tarafından düzenlenmiş belge kullanılabilir. Kabul edilen seçenekler başvuru ekranında gösterilir.
Belgenin tamamı okunmalı, bilgiler hesapla uyuşmalı ve başvuruda istenen güncellik koşulları karşılanmalıdır. Eksik veya belirsiz belge, ek incelemeye yol açabilir.
Bitstamp Neden Paranın Kaynağını Gösteren Belge İstiyor?
Bitstamp, hesabınıza yatırdığınız para veya kriptonun nasıl elde edildiğini anlamak ve mevzuat yükümlülüklerini yerine getirmek için kaynak belgesi isteyebilir. Kimlik doğrulaması kişinin kim olduğunu gösterir; paranın nereden geldiğini her zaman açıklamaz.
Maaş bordrosu, banka hareketleri, gayrimenkul satış belgesi veya yatırım gelirini gösteren kayıtlar bu incelemede kullanılabilir. Kripto transferlerinde ise önceki borsadaki hesap ve işlem geçmişi, alım kayıtları veya cüzdan hareketlerini açıklayan belgeler istenebilir.
Örneğin başka bir borsadan Bitcoin gönderen kullanıcının, yalnızca son transferin işlem kimliğini sunması yeterli olmayabilir. Bitcoin’in önceki alımına ve hesabın kendisine ait olduğuna ilişkin kayıtlar da gerekebilir.
Bitstamp Komisyon Oranları Ne Kadar?
Bitstamp’in standart spot tarifesinde, son 30 günlük hacmi 10.000 USD’nin altında olan kullanıcılar için maker komisyonu yüzde 0,30, taker komisyonu yüzde 0,40’tır. Hacim yükseldikçe oranlar düşer. Bazı döviz ve stablecoin çiftlerinde ayrı oranlar uygulanır. Robinhood üzerinden işlem yapan Bitstamp Europe müşterileri içinse yüzde 0,95’lik ayrı işlem tarifesi bulunur.
Maker, emir defterine likidite ekleyen; taker ise mevcut likiditeyle eşleşen işlemdir. Limit emri vermek her durumda maker ücreti ödeneceğini göstermez. Emir mevcut fiyatlarla hemen eşleşirse gerçekleşen bölüm taker olarak ücretlendirilebilir.
Toplam maliyet değerlendirilirken işlem komisyonuna ek olarak fiyat farkı, ödeme yöntemi ve çekim masrafı da hesaba katılmalıdır.
Bitstamp’te Hızlı Alım İle Pro İşlem Ücretleri Farklı Mı?
Evet. Pro’da emir defteri üzerinden işlem yapılırken maker–taker tarifesi kullanılır. Hızlı alım, satım ve dönüştürmede ise sunulan fiyatın içine spread eklenir. Kart gibi dış ödeme yöntemleriyle yapılan alımlarda ayrıca anlık hizmet ücreti oluşabilir.
Karşılaştırma yaparken yalnızca “komisyon” satırına bakmak yeterli değildir. Aynı anda harcanacak toplam tutarla hesaba geçecek kripto miktarı karşılaştırılmalıdır. Daha sade bir işlem ekranı, daha düşük toplam maliyet anlamına gelmeyebilir.
Bitstamp Kullanılmayan Hesaptan Ücret Kesiyor Mu?
Bitstamp Limited müşterilerinde, ABD’de ikamet edenler hariç, en az altı ay hareketsiz kalan hesaplara aylık 5 EUR, USD veya GBP bakım ücreti uygulanabilir. Bu koşul bütün Bitstamp grup şirketleri için genellenmemelidir.
Uzun süre kullanılmayacak bir hesapta, hizmet veren şirketin ve hesabın tabi olduğu ücretlerin kontrol edilmesi gerekir.
Bitstamp’e Para Nasıl Yatırılır?
Bitstamp’e para yatırmak için hesabınızdaki Deposit bölümünden banka transferi veya kripto yatırma seçeneği açılır. Banka transferinde para birimi ve alıcı bilgileri; kripto transferinde varlık, ağ ve yatırma adresi belirlenir. Kullanılabilir yöntemler hesabın bağlı olduğu şirkete göre değişebilir.
Bankayla yatırmada Bitstamp ekranında talep oluşturmak, parayı bankanızdan otomatik olarak göndermez. Transferin ayrıca banka hesabından yapılması ve kişiye özel referans bilgisinin açıklamaya doğru yazılması gerekir.
Bitstamp’e TL Yatırılır Mı?
Bitstamp’in standart banka yatırma hizmetinde TL bakiyesi bulunmaz. Banka üzerinden hesaba EUR, USD veya GBP yatırılabilir; farklı para birimiyle yapılan gönderimler için dönüşüm koşulları uygulanabilir. Türkiye’deki bir bankadan doğrudan TL göndermeden önce hesapta verilen para birimi ve banka talimatları kontrol edilmelidir.
Kartın TL hesabına bağlı olması da Bitstamp’e TL yatırıldığı anlamına gelmez. Kartla kripto alımında bankanın döviz çevrimi ve ödeme masrafları ayrıca oluşabilir.
Türkiye’deki Banka Hesabından Bitstamp’e Döviz Gönderilir Mi?
Hesabınızda uluslararası banka havalesi sunuluyorsa, kendi adınıza kayıtlı uygun döviz hesabından Bitstamp’in verdiği banka bilgilerine transfer yapılabilir. İşlemin gerçekleşmesi hem Bitstamp’in hesap koşullarına hem de gönderen bankanın transferi kabul etmesine bağlıdır.
Standart uluslararası havale yatırma ücreti yüzde 0,05’tir; USD ve EUR için minimum ücret 7,50 birimdir. Gönderen ve aracı bankaların kesintileri ayrıca oluşabilir.
Türkiye’deki bir EUR hesabının IBAN sahibi olması, transferin SEPA kapsamında yapılabileceğini göstermez. Kullanılacak ödeme ağı, bankanın ve Bitstamp’in sunduğu güzergâha göre belirlenmelidir.
Bitstamp’te Banka Kartıyla Kripto Alınır Mı?
Türkiye, Bitstamp’in bireysel hesaplarda kartla kripto alımını desteklediği ülkeler arasında yer alır. Buna rağmen kartın kabul edilmesi; hesap doğrulamasına, kartın özelliklerine ve bankanın ödeme kontrollerine bağlıdır.
Standart anlık alım hizmet bedeli yüzde 4’tür; kartı veren banka ayrıca ücret kesebilir. Ödeme onayından önce tahsil edilecek tutar ve alınacak kripto miktarı birlikte incelenmelidir.
Başka Bir Borsadan Bitstamp’e Kripto Nasıl Gönderilir?
Bitstamp’te Deposit bölümünden gönderilecek kripto seçilir, desteklenen ağ açılır ve gösterilen adres gönderen borsanın çekim ekranına girilir. XRP veya XLM gibi varlıklarda ek etiket ya da memo isteniyorsa bu bilgi de eksiksiz eklenmelidir.
Gönderen platformla Bitstamp’te aynı ağ seçilmelidir. Bir varlığın Bitstamp’te listelenmesi, o varlığın bütün ağlardan yatırılabileceğini göstermez. Özellikle USDC gibi birden fazla ağda bulunan varlıklarda adres ve ağ birlikte kontrol edilmelidir.
Bitstamp’ten Para Nasıl Çekilir?
Bitstamp’ten kripto çekmek için Withdrawal bölümünde varlık, desteklenen ağ, alıcı adresi ve tutar seçilir. Gerekiyorsa memo veya destination tag eklenir; ardından hesabın güvenlik doğrulamaları tamamlanır. Bankaya çekimde ise Bank Transfer seçeneği kullanılır.
Alıcı platformun aynı ağı desteklediği doğrulanmalıdır. Kendi cüzdanına gönderimde de adresin hangi blokzincire ait olduğu kontrol edilmelidir. Transferin blokzincire gönderilmesinden sonra adres hatasını düzeltmek çoğu durumda mümkün olmaz.
Bitstamp Para Çekme Ücreti Ve Minimum Çekim Tutarı Ne Kadar?
Kripto çekim ücreti varlığa ve ağa göre değişir; kesin tutar çekim onayından önce gösterilir. Minimum çekim miktarı da seçilen varlık ve ağ için işlem ekranından kontrol edilmelidir. Bütün kripto paralar için geçerli tek bir ücret veya minimum tutar yoktur.
Toplam bakiye ile kullanılabilir bakiye farklı olabilir. Açık emre ayrılmış varlıklar çekime uygun görünmeyebilir. Kullanılmayan emir iptal edildiğinde ayrılmış tutar yeniden serbest kalır.
Bitstamp’ten Türkiye’deki Banka Hesabına Para Gönderilir Mi?
Hesabınızda uluslararası banka çekimi bulunuyorsa, kendi adınıza kayıtlı ve gönderilen dövizi kabul eden Türkiye’deki banka hesabına transfer talebi oluşturulabilir. Bankanın bu kaynaktan gelen ödemeyi kabul etmesi gerekir. Bitstamp’in bütün şirketleri aynı çekim yöntemlerini sunmaz.
Uluslararası havaleler genellikle 3–5 iş gününde işlenip alıcı hesaba ulaşır; banka kontrolleri süreyi uzatabilir. Standart çekim ücreti yüzde 0,1 olup USD, EUR ve GBP için minimum ücret 25 birimdir.
Bitstamp’te Para Yatırma Ve Çekme Neden Beklemede Kalır?
Transferin beklemede kalması; ağ onaylarının tamamlanmaması, eksik banka referansı, isim uyuşmazlığı, ek belge incelemesi veya hesapta kullanılabilir bakiye bulunmaması gibi nedenlerden kaynaklanabilir. Sorunun çözümü, işlemin hangi aşamada durduğunun belirlenmesine bağlıdır.
Banka gönderiminde önce dekont, alıcı bilgileri ve kişisel referans kontrol edilmelidir. Kripto transferinde ise işlem kimliği üzerinden doğru ağ ve adres incelenir. Transfer henüz borsadan çıkmadıysa blok gezgininde kayıt bulunmaması normal olabilir.
Ek belge talep edilmişse aynı evrakı tekrar tekrar göndermek yerine istenen bilginin hangi kısmının eksik olduğu açıklığa kavuşturulmalıdır. Birden fazla destek kaydı açmak da yazışmaların takibini zorlaştırabilir.
Bitstamp’te Coin Nasıl Alınır Ve Satılır?
Bitstamp’te hızlı alım için Buy/Sell ekranında varlık ve tutar seçilip sunulan fiyat onaylanır. Emir türünü ve fiyatı kendisi belirlemek isteyen kullanıcılar Pro görünümünden işlem çiftini seçerek emir oluşturabilir. Bu seçeneklerin kullanılabilirliği hesap ve arayüze göre değişir.
Limit emrinde kullanıcı fiyat belirler; emrin gerçekleşmesi için karşı tarafta uygun talep oluşması gerekir. Piyasa emrinde ise mevcut emirlerle eşleşilir ve büyük tutarlarda fiyat kayması yaşanabilir.
Bitstamp Pro’daki bütün emir türlerinin Robinhood arayüzünde de bulunduğu varsayılmamalıdır. Hesap bağlantısı sonrasında kullanılan uygulamanın sunduğu işlem seçenekleri esas alınmalıdır.
Bitstamp’te Minimum İşlem Tutarı Ne Kadar?
Standart spot tarifesinde USD veya EUR cinsinden işlem çiftlerinde minimum emir büyüklüğü 10 birimdir. BTC ve ETH cinsinden çiftlerde ayrı eşikler uygulanır. Minimum işlem tutarı, banka yatırma veya kripto çekim alt limitiyle karıştırılmamalıdır.
Bitstamp’te USDT Alınır Mı?
Bitstamp’te USDT’nin kullanılabilirliği hesabın bölgesine ve hizmet veren şirkete bağlıdır. Bazı hesaplarda USDT işlemleri bulunurken Bitstamp Europe S.A. müşterilerine uygulanan MiCA değişiklikleri kapsamında USDT işlemleri durdurulmuştur. Genel piyasa listesinde USDT görülmesi, her hesabın işlem yapabileceğini göstermez.
Bitstamp’teki USDT Bakiyesi Neden USDC’ye Çevrildi?
Bitstamp Europe S.A. kapsamındaki etkilenen müşterilerin USDT bakiyeleri, MiCA uyum süreci nedeniyle Mayıs 2025’te USDC’ye dönüştürüldü. Dönüşüm yalnızca USDT’yi kapsamıyordu; belirli diğer varlıklar için de değişiklik yapıldı. Bu işlem bütün dünyadaki Bitstamp hesaplarına uygulanmış genel bir USDT kaldırma kararı olarak yorumlanmamalıdır.
Hesap geçmişindeki dönüşüm kaydı ile mevcut USDC bakiyesi birlikte incelenebilir. Yeni transfer yapılmadan önce ilgili hesabın hangi stablecoin’i ve hangi ağı kabul ettiği kontrol edilmelidir.
Bitstamp’te Vadeli Ve Kaldıraçlı İşlem Var Mı?
Evet. Bitstamp, uygun kullanıcılar için sürekli vadeli sözleşmeler sunuyor. Hizmet Bitstamp Financial Services üzerinden yürütülüyor ve belirli piyasalarda 10 kata kadar kaldıraç kullanılabiliyor. Spot hesabının açık olması, türev işlemlere otomatik erişim sağlamıyor.
Türev işlemler için doğrulanmış hesap içinde ayrı bir türev alt hesabı oluşturulması ve ülke uygunluğunun karşılanması gerekiyor. Türkiye’de uygulamaya erişilebilmesinden hareketle vadeli işlemlerin de açık olduğu sonucu çıkarılamaz.
Sürekli vadeli sözleşmelerde fonlama ödemeleri, teminat gereksinimi ve tasfiye riski bulunur. Kaldıraç, aynı sermayeyle alınan pozisyonu büyüttüğü için ters yöndeki fiyat hareketlerinin etkisini de artırır.
Bitstamp Hesabına Giriş Yapamıyorum, Ne Yapmalıyım?
Giriş sorunu yaşandığında önce doğru e-posta adresi veya kullanıcı bilgisinin kullanıldığı, parolanın doğru olduğu ve iki aşamalı doğrulama kodunun güncel olduğu kontrol edilmelidir. Robinhood’a bağlantı bildirimi alan hesaplarda ise kullanılacak uygulama ve hesap erişim adımları ayrıca incelenmelidir.
Doğrulama kodu kabul edilmiyorsa telefonun tarih ve saatinin otomatik ayarlanması sorunu çözebilir. Kodun başka bir hesaba ait olmadığından ve yenilenmeden önce girildiğinden de emin olunmalıdır.
Bitstamp İki Aşamalı Doğrulama Nasıl Sıfırlanır?
Kurulum sırasında verilen kimlik doğrulama anahtarı saklandıysa bu anahtarla yeni cihazda doğrulama profili oluşturulabilir. Anahtara ve eski cihaza erişim yoksa Bitstamp’in resmî 2FA sıfırlama sürecine başvurulması gerekir. Talep, hesabın güvenlik incelemesinden geçirilir.
Sıfırlama tamamlandıktan sonra iki aşamalı doğrulama yeniden kurulmalıdır. Kurtarma anahtarı e-posta, mesajlaşma uygulaması veya destek görüşmesi üzerinden başka kişilerle paylaşılmamalıdır.
Bitstamp Müşteri Hizmetlerine Nasıl Ulaşılır?
Bitstamp müşteri hizmetlerine resmî destek sayfasından talep açılarak veya hesabınızda sunulan destek kanalları kullanılarak ulaşılır. Transfer sorunlarında tarih, varlık, tutar, kullanılan ağ ve işlem kimliği; banka gönderimlerinde dekont ve referans bilgisi başvuruya eklenmelidir.
Aynı sorunla ilgili yazışmaları tek kayıt üzerinden sürdürmek takibi kolaylaştırır. Destek talebinde parola, tek kullanımlık doğrulama kodu veya cüzdan kurtarma kelimeleri paylaşılmaz. Sosyal medyada kendisini destek görevlisi olarak tanıtıp hesabı açmak için kripto gönderilmesini isteyen kişilerle işlem yapılmamalıdır.