Spread, bir kripto varlığın alış (Ask) ve satış (Bid) fiyatı arasındaki farktır. Bu fark, piyasa likiditesinin ve işlem maliyetinin en önemli göstergelerinden biridir. Dar spread genelde düşük maliyet ve yüksek likiditeyi; geniş spread ise daha pahalı ve riskli işlem koşullarını işaret eder.
Spread Mekanizması Nasıl Çalışır?
Emir defterinde iki temel fiyat vardır:
- Bid (Teklif): Alıcıların ödemeye hazır olduğu en yüksek fiyat.
- Ask (İstek): Satıcıların kabul ettiği en düşük fiyat.
Spread (Makas) bu iki fiyat arasındaki mesafedir. Makas açıldıkça yatırımcı işleme daha yüksek maliyetle başlar.
Matematiksel Spread Hesaplama ve Örnek
Yüzdesel spread formülü:
Spread % = ((Ask - Bid) / Ask) x 100
Örnek:
- BTC/USDT: Ask 103.010 / Bid 103.000 → Spread %0,01 (yüksek likidite)
- Düşük hacimli altcoin: Ask 1,10 / Bid 1,00 → Spread %10,00 (yüksek maliyet)
İkinci senaryoda, maliyeti telafi edip kâra geçmek için fiyatın ciddi bir oran kadar yükselmesi gerekir.
Spread'i Belirleyen Dinamikler
- Emir defteri derinliği: Emir sayısı arttıkça makas daralma eğilimindedir.
- Global vs yerel borsa farkı: Global borsalar daha çok likidite topladığı için spread genelde daha dardır.
- Piyasa yapıcı davranışı: Volatilite yükseldiğinde makas saniyeler içinde açılabilir.
Spread vs Komisyon: Gerçek Maliyet
| Maliyet Türü | Spread (Makas) | Komisyon |
|---|---|---|
| Yapı | Piyasa fiyatı içindeki gizli fark | Borsanın doğrudan kestiği ücret |
| Görünürlük | İşlem fiyatına gömülüdür | Ayrı ücret satırı olarak görünür |
| Azaltma Yolu | Limit emir ve likit piyasa seçimi | Hacim artışı, indirim programları |
"Komisyonsuz" görünen işlemlerde bile spread kaynaklı maliyet oluşabilir.
İşlem Öncesi 3 Saniyelik Kontrol
- Ask/Bid farkı normal mi, anormal geniş mi?
- Market emir yerine limit emir kullanılabilir mi?
- Haber/veri açıklaması nedeniyle volatilite artışı var mı?
Sonuç
Spread, kripto piyasasında sessiz ama etkisi yüksek bir maliyet kalemidir. Özellikle market emirlerde kârlılığı doğrudan etkiler. Düzenli işlem yapan kullanıcı için spread takibi, komisyon takibi kadar kritiktir.